AIDA Modeli

AIDA dört aşamalı klasik bir iletişim ve satış modelidir:

• Attention / Dikkat: Kişinin mesajı fark etmesi,
• Interest / İlgi: Konuya veya teklife ilgi geliştirmesi,
• Desire / İstek: Teklifin kendisi için değerli veya arzu edilir görünmesi,
• Action / Eylem: Satın alma, başvuru, tıklama veya başka hedef davranışa geçmesi.

Model reklam ve satış literatüründe yaklaşık bir yüzyıldır kullanılmaktadır. Güncel akademik çalışmalar da AIDA'yı en bilinen hierarchy-of-effects modellerinden biri olarak sınıflandırır.[1]

AIDA'nın tarihsel kökeni konusunda yaygın anlatı modelin E. St. Elmo Lewis tarafından 1898'de oluşturulduğunu söyler. Ancak 2024 tarihli ayrıntılı pazarlama tarihi araştırması bu atfın yeterli birincil belgeye dayanmadığını; Frank H. Dukesmith ve Arthur F. Sheldon'ın modelin erken formülasyonunda önemli rol oynadığını göstermiştir.[2] Bu nedenle MedyaBudur Sözlük'te modelin kökeni tek kişiye kesin biçimde atfedilmez.

AIDA ile Dönüşüm Hunisi aynı şey değildir. Conversion funnel gerçek kullanıcı verisini belirli aşama ve kayıplar üzerinden ölçebilir. AIDA ise mesajın tüketici üzerindeki etkisini açıklamak için geliştirilmiş kavramsal ve tarihsel modeldir.

AIDA ile müşteri yolculuğu da aynı şey değildir. Gerçek müşteri davranışı her zaman doğrusal ilerlemez. İnsanlar aşamaları atlayabilir, geri dönebilir veya çok sayıda kanal ve sosyal etkiden aynı anda etkilenebilir.

Nitekim güncel ampirik reklam araştırması tüketici etkilerinin tek bir evrensel AIDA sırasını izlemediğini; biliş, duygu ve deneyim arasındaki sıralamanın marka ve kategoriye göre değişebildiğini göstermektedir.[3]

Bu nedenle AIDA bugün en iyi biçimde iletişim ve içerik kontrol listesi olarak kullanılabilir: mesaj dikkat çekiyor mu, ilgiyi sürdürüyor mu, değeri görünür kılıyor mu ve net bir sonraki adım sunuyor mu? Bunu insan davranışının değişmez yasası gibi kullanmak doğru değildir.

MedyaBudur açısından AIDA, reklam veya landing-page mesajını yapılandırmak için yararlı tarihsel çerçevelerden biridir. Service 13 funnel ve büyüme hedefini; Service 29 paid-media kreatif ve kampanya mesajını destekleyebilir. Kullanıcı davranışı yalnız AIDA varsayımıyla değil, gerçek performans verisiyle ölçülmelidir.