PR, Medya & İtibar
PESO Modeli
- Diğer kullanım
- Paid, Earned, Shared, Owned
- Kısaltma
- PESO
Hızlı Tanım
PESO Modeli, iletişim çalışmalarını paid, earned, shared ve owned media bileşenlerini birbirini destekleyen tek bir sistem içinde planlamak için kullanılan bütünleşik iletişim modelidir.
Kavramın Açıklaması
PESO adı dört medya türünün baş harflerinden gelir:
- Paid Media: Ücret karşılığı dağıtım veya görünürlük,
- Earned Media: Üçüncü taraf editoryal veya organik kazanılmış görünürlük,
- Shared Media: Topluluklar ve sosyal ağlar içindeki paylaşım ve etkileşim,
- Owned Media: Kurumun kontrol ettiği web sitesi, blog, e-posta veya başka içerik alanları.
Model Gini Dietrich tarafından oluşturulmuş ve 2014'te yayımlanan Spin Sucks ile yaygınlaştırılmıştır. Spin Sucks'ın 2026 güncel çerçevesi PESO'yu dört ayrı kanal listesi değil, paid, earned, shared ve owned media'nın birbirini beslediği bütünleşik bir iletişim işletim sistemi olarak tanımlar.[1][2]
Bu ayrım önemlidir. PESO kullanmak, “biraz reklam, biraz PR, biraz sosyal medya ve blog” yapmak değildir. Modelin değeri bu katmanların ortak amaç, içerik ve ölçüm sistemi içinde birbirini güçlendirmesidir.
Örneğin owned media içinde yayımlanan özgün bir araştırma earned media için gazeteci kaynağı olabilir; earned görünürlük shared media'da dağıtılabilir; güçlü performans gösteren içerik paid media ile ölçeklenebilir.
PESO ile Bütünleşik Pazarlama İletişimi aynı şey değildir. IMC çok daha geniş biçimde pazarlama iletişimi mesaj ve kanallarının müşteri merkezli koordinasyonunu anlatır. PESO ise özellikle dört medya sahiplik/dağıtım türü arasındaki entegrasyonu sistemleştirir.
PESO ile Paid Media veya Kazanılmış Medya da aynı kavram değildir. Bunlar modelin ayrı parçalarıdır. Model herhangi bir tek medya türünü diğerinin yerine koymaz.
Spin Sucks'ın 2026 açıklaması ayrıca owned media'yı “source of truth”, earned media'yı güvenilirlik doğrulaması, shared media'yı dağıtım ve konuşma, paid media'yı kanıtlanmış içeriği hızlandıran katman olarak çerçeveler.[2]
Neden Önemli?
MedyaBudur açısından PESO, PR'nin yalnız medya ilişkileri veya basın bülteninden oluşmadığını göstermeye yardımcı olur. Service 28 earned-media ve ilişki katmanını, Service 06 ise dijital PR ve online amplification alanını destekleyebilir. Paid, social ve owned alanların kendi ayrı hizmet ownership'leri korunur; PESO bunları tek hizmette eritmez.