Medya Okuryazarlığı

Medya okuryazarlığı yalnız “haber okuyabilmek” veya sosyal medya kullanabilmek değildir. Kullanıcının bir medya mesajının kaynağını, amacını, kullanılan dili, olası önyargıları ve sunulmayan bilgileri değerlendirebilmesini de içerir.

UNESCO, medya okuryazarlığını bireylerin farklı platformlardaki içeriklere eleştirel biçimde erişmesini, analiz etmesini, değerlendirmesini ve içerik üretmesini sağlayan beceriler bütünü olarak açıklar. Bu yetkinlik misinformation, disinformation, nefret söylemi ve algoritmik/dijital bilgi ortamlarında daha da önemli hale gelmektedir.[1][2]

Medya okuryazarlığı ile Bilgi Doğrulama aynı şey değildir. Verification belirli bir iddia veya içeriğin kanıtlarla kontrol edilmesi sürecidir. Media literacy ise daha geniş biçimde medya mesajlarını anlamlandırma, kaynakları değerlendirme ve içerik üretimini sorgulama yetkinliğidir.

Medya okuryazarlığı ile Medya Eğitimi ve Sözcü Hazırlığı hizmeti de aynı şey değildir. Medya eğitimi kurum sözcüsünün gazetecilerle etkileşim, röportaj ve mesaj aktarımı performansına odaklanır. Media literacy ise daha genel bireysel ve kurumsal medya farkındalığını açıklar.

Bu beceri tek seferlik eğitimle tamamlanan sabit bir yetkinlik değildir. UNESCO da medya ve bilgi okuryazarlığını dinamik, yaşam boyu gelişen bilgi, beceri ve tutumlar bütünü olarak ele alır.[3]

AI üretimli içerikler, sentetik görseller ve otomatik öneri sistemleri medya okuryazarlığının kapsamını genişletmiştir. Kullanıcının yalnız içeriğin doğru olup olmadığına değil, neden kendisine gösterildiğine ve hangi teknik/sosyal sistem içinde üretildiğine de bakabilmesi gerekir.

MedyaBudur açısından medya okuryazarlığı, kurumların medya ortamını daha gerçekçi anlamasına yardımcı olur. Service 16 iletişim stratejisinde medya ekosistemini ve bilgi davranışlarını; Service 28 ise gazetecilik pratikleri ve medya ilişkileri bağlamını destekleyebilir. Bu kavram bir eğitim hizmetinin ticari ownership'ini değil, terminolojik yetkinlik alanını sahiplenir.